ANADOLU’NUN KAYIP OZANLARI; DENGBEJLER

Kürtçe’de ‘Sese hayat veren’ anlamına gelen ‘Dengbêj’, Kürt kültürüne ait destanları, aşk hikayelerini, isyanları, tarihi olayları herhangi bir enstrüman kullanmadan, sesleri ile canlandıran Kürt ozanlarına verilen isimdir. Denbêjlerin seslerini kullanarak yarattıkları yapıtlara “kilam” denir. Dengbêjler, yüzyıllar boyunca köy köy, şehir şehir gezerek anlattıkları hikayelerle, sözlü Kürt Edebiyatının yaşamasına aracılık etmişlerdir.
Evet, dengbejleri kısaca yukarıdaki tanımla açıklayabiliriz.,Bu tanımı, ‘yüzyıllardır çekilen acılardır, dengbejleri yaratan’ olarak da açıklayabiliriz.Acılar diyorum çünkü, yoğunlukla çekilen acıların yaratmış olduğu bir ozanlık geleneğidir dengbejlik.Kürt halkının ülkemizde yazılı bir edebiyatının maalesef oluşamaması yada en azından bizim bu yazılı kaynaklara ulaşamamız düşürmüştür yollara dengbejleri. Ve yazılı olamayan edebiyatlarını sözlü olarak yaşatmaya çalışmışlardır.Dengbejlerin sesleri yanık olmalıdır.Çünkü işlemiş oldukları veya anlatmaya çalıştıkları hikayeler,destanlar yaşamış oldukları acılarla yoğrulmuştur.Dengbejlerin seslerinin yanık olmasında geliştirmiş oldukları özel bir teknik yoktur.Çünkü yaşamış oldukları coğrafyada karşılaşmış oldukları olaylar, nesilden nesile bünyelerinde öyle izler bırakmıştır ki, artık yanık sesleri onların ırsi bir özelliği haline gelmiştir.Ve bu topraklarda çok önemli bir görevi yerine getirip,bir halkın edebiyatının yaşamasına vesile olmuşlardır.Dengbejlerin önemli özelliklerinden birisi de, anlatmak istedikleri konuyu tamamen doğaçlama halinde insanlara yansıtmış olmalarıdır.Genel olarak yoğunlukla acıların, ayrılıkların konu edildiği bu kilamlarda,aşk hikayelerinin de işlendiği görülür.Ama bana sorarsanız aşk hikayelerinde bile çekilen acıların izlerinin yansıdığı görülmektedir.
Kürt kültürünün yorulmaz taşıyıcıları ve koruyucuları olan dengbejleri uzun zamandır yazmak ve anlatmak istiyordum. Yüce bir görevi yerine getiren bu insanların günümüzde sayılarının az olmasına veya kitlelere aktarılmamasına karşı, üstüme düşeni yapmak istedim.Tabiki koca bir çınar olan dengbejleri bir sayfa yazıya sığdırabilmem mümkün değil.Gittikçe kirlenen dünyamızda pazarlanabilir bir iş yapmadan, bir halkın kültürüne silinmeyecek şekilde kazınan dengbejlerin adlarını belkide çoğumuz duymadık bile.Yıllardır üretmiş oldukları destanları, işlemiş oldukları konuları, doğaçlama olarak icra etmiş oldukları tüm üretimleri artık maalesef yok olmak üzere.Fakat ne kadar diplere bastırılmaya çalışılırsa çalışılsın, bu büyük yürekli insanlar,sadece kürt halkının değil,bu topraklarda yaşayan ve birbirlerinin acılarını paylaşan tüm halkların belleklerinden silinmeden,belki sessiz sedasız ama onurlu bir şekilde yaşamaya devam edecek.Birgün herşey ters düz olsa bile dengbejlerin izleri, unutturulmaya çalışılan dünya kültürleri arasında tüm saflığı ile parlamaya devam devam edecek.Tüm halkımıza saygılarımla…


İlgili yazılar

CHP VE ÖZÜR

Yıllardır yazıyorlar, ekranlara çıkıp tarihi gerçekleri çarpıtarak aynı şeyleri tekrarlıyorlar: “CHP halktan özür dilemeli” Bunları söyleyenleri alt alta getirdik ve

“FATİHA OKUMAK/EV HANIMI OLMAK”

Sorgun İmam-Hatip Lisesi öğrencilerinin öğretmenlerini protesto eden eylem haberi İmam-Hatiplere dair kimi gerçekleri anlatması bakımından hayli ilginçti. 17 Aralık tarihli

Cehalete Savaş Açmış Bir Eğitimci

Unutturulmak istenen Cumhuriyet kahramanlarından birisi de; İsmail Hakkı Tonguç’tur… Oysa, 20. yüzyılda dünyada sayılan üç büyük eğitbilimciden (pedagog) birisidir Tonguç…

Bir Cevap Yazın